Het Beslissende Kwartier
Ridouan Taghi: het Marengo-proces en de bunker (2024)
Historisch moment: 26 februari 2024
https://hetbeslissendekwartier.nl/afleveringen/de-bunker.html

Transcript (op basis van het script)
Deze leesversie is gebaseerd op het afleveringsscript. De tekst is niet woordelijk gecontroleerd tegen de uiteindelijke audio. Regieaanwijzingen en productienotities zijn weggelaten.

Amsterdam-Osdorp, zevenentwintig februari tweeduizendvierentwintig. Het is twaalf uur. Een gebouw zonder ramen. Betonnen muren van zestig centimeter dik. Kogelwerend glas. Scanners, sluizen, honden. Dit is De Bunker. De meest beveiligde rechtbank van Nederland. Buiten staan cameraploegen in de februarikou. Binnen zitten familieleden van slachtoffers. Advocaten met dikke dossiers. Journalisten die al zes jaar volgen wat hier vandaag eindigt. Of begint. Want de man om wie alles draait, is er niet. Ridouan Taghi, zesenveertig jaar, zit honderd kilometer verderop in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught. Hij heeft laten weten dat hij het vonnis niet wil horen. Hij weet al wat er komt. Zes moorden, vier pogingen tot moord en voorbereidingen van verdere liquidaties. Levenslang. Het grootste liquidatieproces in de Nederlandse rechtsgeschiedenis bereikt zijn voorlopige climax. Dit is Het Beslissende Kwartier. Het moment waarop de rechtsstaat terugslaat.

Om dit moment te begrijpen, moeten we zeven jaar terug. Naar januari tweeduizendzeventien. In een woning in Utrecht wordt Hakim Changachi doodgeschoten. Een vergissing. De schutters hadden iemand anders moeten raken. Een van hen heet Nabil B. Hij is dertig jaar, geboren in Utrecht en heeft een netwerk opgebouwd binnen de Utrechtse onderwereld, en hij beseft dat hij een probleem heeft. De organisatie waarvoor hij werkt, vergeeft geen fouten. Nabil B. neemt een besluit dat alles zal veranderen. Hij meldt zich bij justitie. Hij wil praten. Over alles. Over de moorden die hij heeft gezien, de opdrachten die hij heeft gehoord, de man aan de top van de piramide. Ridouan Taghi. De organisatie opereerde als een geoliede moordmachine, waarin mensenlevens weinig waarde hadden. De vergismoord op Changachi was daar het bewijs van. Nabil B. wist dat hij zelf het volgende doelwit kon zijn als hij zweeg. Maar hij wist ook wat praten zou betekenen. In maart tweeduizendachttien presenteert het Openbaar Ministerie hem als kroongetuige. Het Marengo-proces begint. Niemand weet dan wat de prijs zal zijn.

Die prijs wordt snel duidelijk. Zes dagen na de bekendmaking van de kroongetuige wordt Reduan B. vermoord. De broer van Nabil. Een boodschap, onmiskenbaar. In september tweeduizendnegentien volgt de moord op Derk Wiersum, de advocaat van de kroongetuige. Een aanslag die Nederland schokt. Nederland is geschokt. Dit gebeurt hier niet, denken mensen. Dit is geen Colombia, geen Mexico. Maar het gebeurt wel. En het is nog niet voorbij. In december tweeduizendnegentien wordt Taghi gearresteerd in Dubai. Hij is dan eenenveertig jaar oud en leeft als een vorst in de Emiraten. Twee maanden later, in februari tweeduizendtwintig, pakt de politie zijn rechterhand Saïd Razzouki op in Colombia. Razzouki, dan zevenveertig, was gevlucht naar Zuid-Amerika in een poging aan justitie te ontkomen. De kopstukken zitten vast. Maar de terreur gaat door. Op zes juli tweeduizeneenentwintig wordt Peter R. de Vries neergeschoten in het centrum van Amsterdam. De vertrouwenspersoon van Nabil B. Hij overlijdt negen dagen later. Drie moorden rond één getuige. De rechtbank spreekt later van een pikzwarte rand rond dit proces.

Zevenentwintig februari tweeduizendvierentwintig. Twaalf uur drie minuten. De voorzitter van de rechtbank neemt het woord. De zaal is vol, maar de verdachtenbank is vrijwel leeg. Van de zeventien verdachten is Taghi niet aanwezig. Hij bleef in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught. Taghi is niet gekomen. Hij bleef in de Extra Beveiligde Inrichting in Vught. De rechter begint aan het vonnis. Bijna zes jaar procederen, honderden zittingsdagen, duizenden pagina's bewijs. Ontsleutelde pee-gee-pee-berichten waarin moorden worden besteld als pizzabezorgingen. Stemherkenning. Getuigenverklaringen. De pee-gee-pee-berichten gaven justitie ongekende inzichten in de werkwijze van de organisatie. Codenamen, opdrachten, betalingen. Alles vastgelegd in digitale correspondentie die de verdachten onkraakbaar waanden. Samen met de verklaringen van de kroongetuige vormden ze het fundament van de aanklacht. De rechter spreekt in korte, afgemeten zinnen. Hij schetst het beeld van een organisatie die mensenlevens behandelt als administratieve posten. Een geoliede moordmachine. En aan het hoofd: één man.

De rechtbank komt tot de conclusie dat Taghi de onbetwiste leider is. Hij gebruikte extreem geweld om mensen angst aan te jagen, zegt de rechter. De door hem uitgeoefende terreur was effectief. De woorden vullen de rechtszaal. Familieleden van slachtoffers luisteren met gesloten ogen. Sommigen huilen. Anderen knikken langzaam. De rechter vervolgt. Het is aannemelijk dat Taghi opnieuw moorden zal laten uitvoeren als hij vrijkomt. Ter vergelding en beveiliging van de maatschappij is alleen levenslang passend. Levenslang. Het woord hangt in de lucht. Drie keer zal het vandaag vallen. Voor Taghi, zesenveertig jaar. Voor Razzouki, eenenvijftig jaar. Voor Mario R. Dertien andere verdachten krijgen straffen variërend van één jaar en negen maanden tot negenentwintig jaar en twee maanden. In totaal stonden zeventien verdachten terecht, ieder met verschillende rollen en aanklachten binnen de organisatie. Kroongetuige Nabil B. krijgt tien jaar cel voor zijn aandeel in de vergismoord. Maar het gaat vandaag om dat ene woord. Levenslang.

De voorzitter kijkt naar de persbanken. Hij zegt dat Peter R. de Vries daar nooit meer zal zitten. Zijn stem is vlak, maar de woorden snijden. Dit proces heeft een pikzwarte rand gekregen, zegt hij. Die rand is niet juridisch. Die rand is menselijk. Drie doden rond de kroongetuige. Een broer, een advocaat, een vertrouwenspersoon. De prijs van getuigen tegen de georganiseerde misdaad. Familieleden van slachtoffers hebben bijna zes jaar gewacht op dit moment. Het proces duurde bijna zes jaar, met honderden zittingsdagen en duizenden pagina's bewijs. Nu is het voorbij, althans in eerste aanleg. De rechter rondt af. Het vonnis is uitgesproken. De zitting wordt geschorst.

Buiten De Bunker verzamelen journalisten zich rond advocaten die verklaringen afleggen. Hoger beroep, zeggen ze. Dit is niet het einde. In de ee-bee-ie in Vught wordt Taghi geïnformeerd over zijn vonnis. Hij had het vonnis al in zijn binnenzak, zei hij eerder tijdens een zitting. Een cynische voorspelling die uitkomt. Het Openbaar Ministerie spreekt van een historische dag. De uitspraak wordt breed uitgemeten als een historisch moment. De uitspraak symboliseert de vastberadenheid van de staat tegen georganiseerde misdaad. Het vonnis zendt een boodschap uit dat zelfs de meest machtige en meedogenloze criminele leiders uiteindelijk voor het gerecht kunnen worden gebracht, ondanks hun pogingen om het juridische proces te intimideren en te verstoren. Maar iedereen weet dat het verhaal doorgaat. In april tweeduizendvierentwintig begint het hoger beroep bij het Gerechtshof Amsterdam. Nieuwe complicaties volgden later. Een van Taghi's advocaten wordt gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij zijn criminele organisatie. De verdediging valt uiteen en moet opnieuw worden opgebouwd.

Het Marengo-proces is meer dan een rechtszaak. Het is een spiegel. Nederland ziet zichzelf als een land van polderen en compromissen, van nuchterheid en redelijkheid. Maar onder die oppervlakte woekert iets anders. De cocaïnehandel heeft Nederland veranderd in een draaischijf van internationaal drugsverkeer. De haven van Rotterdam, Schiphol, de digitale infrastructuur. Allemaal faciliteiten voor legitieme handel. Allemaal kwetsbaar voor misbruik. De Mocro Maffia, zoals de media de netwerken rond Taghi noemen, is geen importproduct. Zij is hier gegroeid, in de achterstandswijken van Amsterdam en Utrecht, gevoed door armoede, uitsluiting en de vraag naar cocaïne in de Europese hoofdsteden. De organisatie was actief in grootschalige cocaïnehandel en gebruikte de opbrengsten om een netwerk van geweld en intimidatie te financieren. Het Marengo-proces onthulde hoe diep die structuren waren geworteld in de Nederlandse samenleving. Het proces legt bloot hoe diep die wortels reiken. Hoe gemakkelijk mensenlevens worden geofferd voor geld en macht.

De gevolgen van dit vonnis reiken verder dan de gevangenis in Vught. De moorden op Wiersum en De Vries hebben het debat over getuigenbescherming en de veiligheid van advocaten fundamenteel veranderd. Het ongekende geweld rondom het proces onderstreepte de ernstige bedreiging die deze criminele organisaties vormen voor de rechtsstaat en de samenleving. Het leidde tot verscherpte veiligheidsmaatregelen en een heroverweging van getuigenbeschermingsprotocollen in heel Nederland. Nieuwe protocollen worden ingevoerd. Beveiligers krijgen zwaardere wapens. Rechtbanken worden versterkt. Maar de vraag blijft: is dit genoeg? Het hoger beroep zal jaren duren. Taghi procedeert vanuit zijn cel, met wisselende advocaten en voortdurende juridische gevechten. Ondertussen draait de cocaïnehandel door. Nieuwe gezichten nemen de plaatsen in van de oude. De markt kent geen stilstand. Het Marengo-vonnis is een overwinning voor de rechtsstaat. Het markeert de voltooiing van het grootste en meest complexe strafproces in de Nederlandse geschiedenis. De uitgebreide inzet van een kroongetuige en ontsleutelde pee-gee-pee-berichten hebben nieuwe precedenten geschapen voor bewijsvergaring en vervolging in dergelijke zaken. Maar het is ook een momentopname. Een foto van een oorlog die niet eindigt met één arrest.

Zevenentwintig februari tweeduizendvierentwintig. Een winterdag in Amsterdam-Osdorp. In een rechtszaal zonder ramen spreekt een rechter een vonnis uit dat de geschiedenisboeken haalt. Levenslang voor de man die Nederland jarenlang terroriseerde vanuit de schaduw. Een man die er niet bij is, omdat hij het niet wil horen. Of omdat hij het niet hoeft te horen. Het maakt niet uit. Wat telt, is dat de rechtsstaat heeft gesproken. Met al haar beperkingen, al haar vertragingen, al haar offers. Drie doden rond een kroongetuige. Zes jaar procederen. Duizenden pagina's bewijs. En dan, uiteindelijk, één woord. Levenslang. Vijftien minuten. Dat was alles wat het kostte om de machtigste crimineel van Nederland te veroordelen. Vijftien minuten om te zeggen: hier eindigt jouw verhaal. Hier begint het onze.

Even tussendoor. Vind je dit een interessante podcast? Abonneer je dan via Spotify, Apple Podcasts of waar je ook luistert. En heb je een vraag, opmerking of suggestie voor een aflevering? Mail ons: 15minuten@doorzetters.net.

Stel je voor dat Nabil B. had gezwegen. Dat hij na de vergismoord in Utrecht was ondergedoken, naar het buitenland was gevlucht, zijn mond had gehouden. Wat dan? De pee-gee-pee-berichten waren al in handen van de politie. Andere getuigen hadden kunnen praten. Maar de kans is groot dat zonder zijn verklaringen het web rond Taghi nooit zo volledig was blootgelegd. De zes moorden waren misschien onopgelost gebleven. Taghi had vanuit Dubai zijn imperium kunnen blijven besturen. De vraag is niet of de rechtsstaat sterker is dan de georganiseerde misdaad. De vraag is of er altijd iemand opstaat die durft te praten. Nabil B. betaalde een onvoorstelbare prijs. Zijn broer, zijn advocaat, zijn vertrouwenspersoon. Allemaal dood. Toch praatte hij door. Dat is misschien het werkelijke beslissende moment. Niet het vonnis. Maar de keuze om te getuigen.

Amsterdam-Osdorp, zevenentwintig februari tweeduizendvierentwintig. De Bunker. Een gebouw zonder ramen, waar de zwaarste misdaden worden berecht. Buiten is het koud. Binnen spreekt een rechter woorden die galmen door de Nederlandse rechtsgeschiedenis. Levenslang. Een man in Vught hoort het niet, of wil het niet horen. Maar het maakt niet uit. Het vonnis is uitgesproken. De rechtsstaat heeft gesproken. En ergens in een beschermde locatie zit een man van zesendertig of zevenendertig jaar die alles heeft verloren om dit mogelijk te maken. Zijn getuigenis maakte het verschil. Zijn offers gaven het proces zijn pikzwarte rand. Dit is geen verhaal met een gelukkig einde. Dit is een verhaal over keuzes en consequenties. Over macht en gerechtigheid. Over vijftien minuten die alles veranderden.

Dit was Het Beslissende Kwartier, vijftien minuten die alles veranderden. Mijn naam is Julius van Rossum. Er is altijd een volgend beslissend kwartier.